গালৱান-ডোকলামৰ সময়ৰ চীনা সেনা কমাণ্ডাৰ ঝাও জংছি অপসাৰিত, শীৰ্ষ ৰাজনৈতিক সংস্থাৰ পৰাও বাদ

বেইজিং: ভাৰত-চীন সীমান্তত উত্তেজনাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায়—২০১৭ৰ ডোকলাম অচলাৱস্থা আৰু ২০২০ৰ গালৱান সংঘাত—ৰ সময়ত চীনা সেনাৰ পশ্চিম থিয়েটাৰ কমাণ্ডৰ নেতৃত্বত থকা জেনেৰেল ঝাও জংছিক চীনৰ শীৰ্ষ ৰাজনৈতিক পৰামৰ্শদাতা সংস্থাৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছে।

চীনৰ চৰকাৰী সংবাদ সংস্থা সিনহুৱাৰ তথ্য অনুসৰি, ঝাওক চীনা পিপলছ পলিটিকেল কনছালটেটিভ কনফাৰেন্স (CPPCC)-ৰ সদস্যপদৰ লগতে ইয়াৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্বৰ পৰাও আঁতৰোৱা হৈছে। অৱশ্যে, বেইজিঙে তেওঁৰ অপসাৰণৰ নিৰ্দিষ্ট কাৰণ প্ৰকাশ কৰা নাই আৰু তেওঁৰ বিৰুদ্ধে কোনো তদন্তৰ কথাও আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হোৱা নাই।

ডোকলাম আৰু গালৱানৰ সৈতে ঝাওৰ যোগসূত্ৰ

ঝাও জংছি চীনা সেনাৰ Western Theatre Command-ৰ কমাণ্ডাৰ আছিল। এই সামৰিক কমাণ্ডৰ অধীনত ভাৰতৰ সৈতে চীনৰ পশ্চিম সীমান্তৰ বৃহৎ অংশ পৰে।

তেওঁৰ কাৰ্যকালতেই ২০১৭ চনত ভাৰত আৰু চীনৰ সেনাৰ মাজত ডোকলামত দীঘলীয়া অচলাৱস্থা সৃষ্টি হৈছিল। ভূটান, ভাৰত আৰু চীনৰ সীমান্তৰ সংযোগস্থলৰ ওচৰৰ এই অঞ্চলটোৰ কৌশলগত গুৰুত্ব যথেষ্ট।

ইয়াৰ তিনিবছৰৰ পাছত, ২০২০ চনত পূব লাডাখত পুনৰ ভাৰত-চীন সীমান্তত উত্তেজনা বৃদ্ধি পায়। ১৫ জুন, ২০২০ত গালৱান উপত্যকাত দুয়ো দেশৰ সেনাৰ মাজত সংঘৰ্ষ হয়। এই সংঘৰ্ষত ২০জন ভাৰতীয় সেনা জোৱান নিহত হয়। চীনেও পিছত নিজৰ ফালৰ চাৰিজন সেনা নিহত হোৱাৰ কথা স্বীকাৰ কৰিছিল।

ঝাওক ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰত Western Theatre Command-ৰ মুৰব্বীৰ পদৰ পৰা আঁতৰোৱা হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁ অৱসৰৰ বয়সত উপনীত হৈছিল বুলি প্ৰকাশ পাইছিল।

চীনৰ সেনাত চলি আছে বৃহৎ ৰদ-বদল

ঝাও জংছিৰ অপসাৰণ এনে এটা সময়ত হৈছে, যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি ঝি জিনপিঙে চীনৰ সেনা নেতৃত্বত ব্যাপক ৰদ-বদল চলাই আছে।

ইয়াৰ মাত্ৰ এদিন পূৰ্বে চীনে দুজন অতি প্ৰভাৱশালী সামৰিক বিষয়াকো Central Military Commission-ৰ পৰা আঁতৰাইছিল। তেওঁলোক হৈছে ঝাং ইউছিয়া আৰু লিউ ঝেনলি। চীনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পিপলছ কংগ্ৰেছৰ স্থায়ী সমিতিৰ চৰকাৰী ঘোষণাত দুয়োজনৰ পদ আঁতৰোৱাৰ কথা নিশ্চিত কৰা হৈছে।

এই ঘটনাৰ ফলত চীনৰ সাতজনীয়া Central Military Commission-ৰ সক্ৰিয় সদস্যৰ সংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। ঝি জিনপিং নিজেই এই সংস্থাৰ অধ্যক্ষ।

চীনৰ সামৰিক বাহিনীত দুৰ্নীতি আৰু অনিয়মৰ বিৰুদ্ধে ঝি জিনপিঙৰ অভিযান বিগত কেইবাবছৰ ধৰি চলি আহিছে। শেহতীয়াকৈ এই অভিযান PLA-ৰ শীৰ্ষ নেতৃত্বৰ মাজতো অধিক ব্যাপক হোৱা দেখা গৈছে।

ভাৰতৰ বাবে কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?

ঝাও জংছিৰ অপসাৰণ ভাৰতৰ বাবে বিশেষভাৱে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ, কাৰণ তেওঁৰ নেতৃত্বৰ সময়তেই ডোকলাম আৰু গালৱান—ভাৰত-চীন সম্পৰ্কৰ আটাইতকৈ গুৰুতৰ সামৰিক সংঘাতৰ দুটা পৰ্যায় সংঘটিত হৈছিল।

অৱশ্যে, এটা কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিব লাগিব—ঝাওক ডোকলাম বা গালৱান সংঘাতত তেওঁৰ ভূমিকা বা সিদ্ধান্তৰ বাবে অপসাৰণ কৰা হৈছে বুলি চীন চৰকাৰে কোৱা নাই।

অৰ্থাৎ, তেওঁৰ অপসাৰণ আৰু ভাৰত-চীন সীমান্তৰ পূৰ্বৰ সংঘাতৰ মাজত পোনপটীয়া সম্পৰ্ক আছে বুলি এতিয়াই সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কোনো চৰকাৰী ভিত্তি নাই।

ভাৰত-চীন সম্পৰ্কত স্থিৰতাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মাজতে নতুন ঘটনা

গালৱান সংঘাতৰ পাছত কেইবাবছৰ ধৰি ভাৰত আৰু চীনৰ সম্পৰ্কত তীব্ৰ উত্তেজনা চলিছিল। শেহতীয়াকৈ অৱশ্যে দুয়োখন দেশে সীমান্তত শান্তি আৰু স্থিৰতা বজাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত কূটনৈতিক আলোচনাৰ জৰিয়তে সম্পৰ্ক কিছু পৰিমাণে স্বাভাৱিক কৰাৰ চেষ্টা চলাইছে।

এনে সময়তে গালৱান আৰু ডোকলামৰ সময়ৰ এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামৰিক কমাণ্ডাৰক চীনৰ শীৰ্ষ ৰাজনৈতিক সংস্থাৰ পৰা আঁতৰোৱা ঘটনাই স্বাভাৱিকতেই ভাৰতত দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।

কিন্তু বৰ্তমানলৈকে উপলব্ধ তথ্যৰ ভিত্তিত ঝাও জংছিৰ অপসাৰণৰ আঁৰৰ সঠিক কাৰণ এতিয়াও স্পষ্ট নহয়। এই ঘটনাক চীনৰ সেনা নেতৃত্বৰ ভিতৰত চলি থকা বৃহৎ ৰদ-বদলৰ এটা অংশ হিচাপেই বৰ্তমান চাব পাৰি।