নতুন দিল্লী: ধান কটাৰ পিছত পথাৰত ৰৈ যোৱা নৰা-খেৰ জ্বলাই দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক ইন্ধন আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী উৎপাদনত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিলে কৃষকৰ উপাৰ্জন বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে বায়ু প্ৰদূষণো হ্ৰাস কৰিব পৰা যাব বুলি মন্তব্য কৰিছে কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ মন্ত্ৰী নীতিন গাডকাৰীয়ে।
দিল্লীৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰসংগত দিয়া এক বক্তব্যত গাডকাৰীয়ে কয় যে পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানাত নৰা-খেৰ জ্বলোৱাৰ সমস্যা আগৰ তুলনাত যথেষ্ট কমিছে। তেওঁৰ মতে, ‘Waste to Wealth’ অৰ্থাৎ পেলনীয়া সামগ্ৰীৰ পৰা সম্পদ সৃষ্টি কৰাৰ ধাৰণাৰে নৰা-খেৰক মূল্যৱান কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
গাডকাৰীৰ মতে, নৰা-খেৰৰ পৰা বায়’গেছ, বায়’-চিএনজি, ইথানল, বিমান ইন্ধন আৰু বায়’-বিটুমিন উৎপাদনৰ সম্ভাৱনা আছে।
জ্বলোৱাৰ সলনি বিক্ৰী কৰিব পাৰিব কৃষকে
গাডকাৰীয়ে দাবী কৰে যে নৰা-খেৰ জ্বলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে সংগ্ৰহ কৰি উদ্যোগলৈ বিক্ৰী কৰিব পাৰিলে কৃষকেও ইয়াৰ পৰা উপাৰ্জন কৰিব পাৰিব।
তেওঁৰ বক্তব্যত নৰা-খেৰৰ মূল্য প্ৰতি টনত প্ৰায় ₹২,০০০ পৰ্যন্ত পোৱাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই মূল্য সকলো অঞ্চল আৰু সকলো সময়তে প্ৰযোজ্য নে নাই, সেই বিষয়ে কোনো স্বতন্ত্ৰ তথ্য তেওঁৰ বক্তব্যত দিয়া হোৱা নাই।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কৃষিজাত অৱশিষ্টৰ পৰা জৈৱ ইন্ধন উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি আহিছে। নৰা-খেৰৰ পৰা বায়’-চিএনজি উৎপাদন ইয়াৰ অন্যতম ক্ষেত্ৰ।
নৰা-খেৰৰ পৰা ইথানল আৰু বিমান ইন্ধন
নৰাৰ পৰা ইথানল উৎপাদনৰ কথাও গাডকাৰীয়ে উল্লেখ কৰে।
তেওঁৰ মতে, কৃষিজাত অৱশিষ্টক জৈৱ ইন্ধনলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ প্ৰযুক্তি অধিক ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিলে এফালে কৃষি আৱৰ্জনাৰ সমস্যা কমিব আৰু আনফালে পেট্ৰ’লিয়ামজাত ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতাও কিছু পৰিমাণে হ্ৰাস পাব।
বিমান ইন্ধন উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো নৰা-খেৰকে ধৰি কৃষিজাত অৱশিষ্ট ব্যৱহাৰৰ প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত কাম চলি আছে।
‘৪,০০০টা প্ৰকল্প’ৰ দাবীৰ ক্ষেত্ৰত সাৱধানতা
গাডকাৰীৰ বক্তব্যত নৰা-খেৰৰ পৰা চিএনজি উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত প্ৰায় ৪,০০০টা প্ৰকল্প চলি থকাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।
অৱশ্যে, এই সংখ্যাটোৰ স্বতন্ত্ৰ সমৰ্থন বৰ্তমান উপলব্ধ চৰকাৰী তথ্যৰ পৰা স্পষ্ট নহয়। গাডকাৰীয়ে পূৰ্বে দিয়া বক্তব্যত নৰা-খেৰৰ পৰা বায়’-চিএনজি উৎপাদনৰ বাবে প্ৰায় ৪০০টা প্ৰকল্পৰ কাম চলি থকা আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৮০টা সম্পূৰ্ণ হোৱা বুলি কৈছিল। সেয়ে ৪,০০০ সংখ্যাটো কোন ধৰণৰ প্ৰকল্পক বুজাইছে, সেয়া স্পষ্ট নোহোৱালৈকে সংখ্যাটো নিশ্চিত তথ্য হিচাপে উপস্থাপন কৰাটো উচিত নহ’ব।
নৰাৰ পৰা বিটুমিন, পথ নিৰ্মাণতো ব্যৱহাৰ
নৰাৰ আন এটা সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰ হিচাপে গাডকাৰীয়ে বায়’-বিটুমিনৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।
তেওঁৰ মতে, নৰা-খেৰৰ পৰা পোৱা লিগনিন ব্যৱহাৰ কৰি বিটুমিন তৈয়াৰ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক নাগপুৰ-জবলপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ প্ৰায় এক কিলোমিটাৰ অংশত ব্যৱহাৰ কৰি পৰীক্ষা কৰা হৈছে।
গাডকাৰীয়ে এই প্ৰযুক্তিৰে প্ৰস্তুত কৰা বিটুমিন পেট্ৰ’লিয়ামৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা পৰম্পৰাগত বিটুমিনতকৈ উন্নত বুলি দাবী কৰিছে। অৱশ্যে, এই দাবীৰ ক্ষেত্ৰতো বিস্তৃত স্বতন্ত্ৰ কাৰিকৰী তথ্য ৰাজহুৱাভাৱে উপলব্ধ নোহোৱালৈকে ইয়াক মন্ত্ৰীগৰাকীৰ দাবী হিচাপেই চাব লাগিব।
দিল্লীৰ প্ৰদূষণ কেৱল নৰা-খেৰৰ বাবে নহয়
দিল্লীৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ সৈতে নৰা-খেৰ জ্বলোৱাৰ সম্পৰ্ক থাকিলেও, দিল্লীৰ প্ৰদূষণৰ একমাত্ৰ কাৰণ নৰা-খেৰ নহয়।
যান-বাহনৰ ধোঁৱা, উদ্যোগ, নিৰ্মাণকাৰ্যৰ ধূলি, খোলা ঠাইত জাৱৰ জ্বলোৱা, বায়োমাছ জ্বলোৱা আৰু বতৰৰ বিভিন্ন পৰিস্থিতিয়ে দিল্লী-এনচিআৰৰ বায়ুৰ মানত প্ৰভাৱ পেলায়।
নৰা-খেৰ জ্বলোৱাৰ প্ৰভাৱ বিশেষকৈ শীতকালত আৰু বতাহৰ গতি কমি যোৱাৰ সময়ত অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ উঠে।
সেয়ে নৰা-খেৰ জ্বলোৱা হ্ৰাস কৰাটো প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ, কিন্তু ইয়াৰ দ্বাৰাই দিল্লীৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান সম্ভৱ নহয়।
গাডকাৰীৰ বক্তব্যৰ মূল কথাটো হৈছে—যি নৰা-খেৰ এসময়ত কৃষকৰ বাবে সমস্যাৰ কাৰণ আছিল, সেই একেটা সামগ্ৰীয়েই যদি ইন্ধন, গেছ বা আন উদ্যোগিক সামগ্ৰীৰ কেঁচামাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়, তেন্তে ই কৃষকৰ বাবে উপাৰ্জনৰ নতুন উৎস হোৱাৰ লগতে নৰা-খেৰ জ্বলোৱাৰ সমস্যাও কমাব পাৰে।
